ทิศและองศาหลังคาที่ดีที่สุดสำหรับติดโซลาร์เซลล์ในไทย
สำหรับบ้านในไทย แผงโซลาร์ที่หันไปทางทิศใต้และเอียงราว 10 ถึง 18 องศา จะได้พลังงานรวมทั้งปีสูงที่สุด เพราะรับแสงช่วงกลางวันได้ยาวนานและตรงมุมมากที่สุด องศาเอียงที่เหมาะจะใกล้เคียงกับละติจูดของพื้นที่ ส่วนหลังคาที่หันทิศตะวันตกหรือตะวันออกยังติดได้และผลิตไฟได้ดี เพียงแต่ช่วงเวลาที่ผลิตไฟมากจะเลื่อนไปตามทิศ ปัจจัยที่สำคัญไม่แพ้ทิศคือแผงต้องไม่มีเงาบังในช่วงกลางวัน
สารบัญบทความ
- ทิศไหนดีที่สุดสำหรับแผงโซลาร์ในไทย
- องศาเอียงเท่าไรจึงเหมาะที่สุด
- ถ้าหลังคาไม่ได้หันทิศใต้ทำอย่างไร
- หลังคาแบนและหลังคาทรงต่าง ๆ ติดอย่างไร
- เงาบังสำคัญกว่าทิศที่เบี่ยงเล็กน้อย
- เลือกทิศและองศาอย่างไรให้เหมาะกับบ้าน
- สรุป
Key Takeaways
- ทิศใต้เอียงราว 10 ถึง 18 องศาให้พลังงานรวมทั้งปีสูงที่สุดสำหรับบ้านในไทย
- องศาเอียงที่เหมาะใกล้เคียงกับละติจูดของพื้นที่ ซึ่งอยู่ราว 13 ถึง 18 องศา หลังคาบ้านไทยส่วนใหญ่จึงเอียงพอดีอยู่แล้ว
- หลังคาหันทิศตะวันตกเหมาะกับบ้านที่ใช้ไฟหนักช่วงบ่ายถึงเย็น ส่วนทิศตะวันออกได้ไฟช่วงเช้า
- หลังคาแบนใช้ขาตั้งปรับทิศและองศาได้อิสระ แต่ต้องเว้นระยะกันแผงบังเงากันเอง
- เงาบังจากต้นไม้ ถังน้ำ หรืออาคารข้างเคียง กระทบผลผลิตมากกว่าการที่ทิศเบี่ยงจากใต้เล็กน้อย
ทิศไหนดีที่สุดสำหรับแผงโซลาร์ในไทย
เพราะประเทศไทยอยู่เหนือเส้นศูนย์สูตร ดวงอาทิตย์จึงพาดผ่านท้องฟ้าค่อนไปทางทิศใต้เป็นส่วนใหญ่ของปี แผงที่หันหน้าไปทางทิศใต้จริงจึงรับแสงได้ตรงและยาวนานที่สุดในหนึ่งวัน ให้พลังงานรวมทั้งปีสูงกว่าทิศอื่น นี่คือทิศที่ผู้ออกแบบเลือกเป็นอันดับแรกเมื่อหลังคาเอื้อ
ทิศรองลงมาคือตะวันออกและตะวันตก ซึ่งได้พลังงานรวมน้อยกว่าทิศใต้ราว 10 ถึง 15 เปอร์เซ็นต์ ส่วนทิศเหนือได้น้อยที่สุดและมักเลี่ยงถ้าเลือกได้ อย่างไรก็ตามตัวเลขที่หายไปจากการเบี่ยงทิศไม่ได้มากจนทำให้ติดโซลาร์ไม่คุ้ม หลายบ้านที่หลังคาไม่หันใต้ก็ยังติดแล้วได้ผลตอบแทนที่ดี
องศาเอียงเท่าไรจึงเหมาะที่สุด
องศาเอียงที่ให้พลังงานรวมทั้งปีสูงสุดจะใกล้เคียงกับละติจูดของพื้นที่ ประเทศไทยอยู่ราวละติจูด 13 ถึง 18 องศาเหนือ มุมเอียงที่เหมาะจึงอยู่ในช่วงเดียวกัน ในทางปฏิบัติช่างมักติดตั้งที่ราว 10 ถึง 15 องศา เพราะได้พลังงานใกล้เคียงค่าสูงสุดและยังชันพอให้น้ำฝนไหลชะล้างฝุ่นบนแผงไปเองได้บ้าง
จุดที่สะดวกสำหรับบ้านในไทยคือหลังคาทรงจั่วและหลังคาปั้นหยาส่วนใหญ่มีองศาเอียงอยู่ในช่วงที่เหมาะอยู่แล้ว การติดตั้งจึงมักวางแผงราบไปกับหลังคาได้เลยโดยไม่ต้องเสริมโครงปรับมุม ยกเว้นหลังคาที่ชันหรือแบนเกินไปเท่านั้นที่ต้องพิจารณาขาตั้งเพิ่ม
ถ้าหลังคาไม่ได้หันทิศใต้ทำอย่างไร
หลังคาที่หันทิศอื่นยังติดโซลาร์ได้ และบางกรณีทิศที่ไม่ใช่ใต้กลับตอบโจทย์การใช้ไฟได้ดีกว่า
- ทิศตะวันตก ผลิตไฟมากช่วงบ่ายถึงเย็น เหมาะกับบ้านที่คนกลับมาเปิดแอร์ตอนเย็น เพราะไฟที่ผลิตตรงกับช่วงใช้พอดี ลดการซื้อไฟแพงช่วงนั้น
- ทิศตะวันออก ผลิตไฟมากช่วงเช้า เหมาะกับบ้านหรือกิจการที่ใช้ไฟหนักตั้งแต่เช้า
- แบ่งแผงสองฝั่งหลังคา บ้านที่หลังคาหันตะวันออกและตะวันตก ติดทั้งสองฝั่งได้ ช่วยกระจายการผลิตให้ยาวตลอดวัน
เพราะไทยรับซื้อไฟส่วนเกินคืนในราคาต่ำ การเลือกทิศให้ไฟที่ผลิตตรงกับเวลาที่บ้านใช้จริงจึงคุ้มกว่าการไล่ตามทิศใต้อย่างเดียว เรื่องนี้เชื่อมกับศักยภาพแสงแดดในพื้นที่ ซึ่งเราอธิบายไว้ในเรื่องศักยภาพแสงแดดในประเทศไทย
หลังคาแบนและหลังคาทรงต่าง ๆ ติดอย่างไร
หลังคาแต่ละแบบมีวิธีจัดการทิศและองศาต่างกัน หลังคาแบนอย่างดาดฟ้าคอนกรีตมีข้อดีที่ปรับได้อิสระ ช่างจะใช้ขาตั้งเอียงหันแผงไปทางทิศใต้และตั้งองศาให้เหมาะ แต่ต้องเว้นระยะระหว่างแถวแผงให้พอ เพื่อไม่ให้แผงแถวหน้าทอดเงาบังแถวหลังในช่วงแดดต่ำ
ส่วนหลังคาเมทัลชีทและหลังคากระเบื้องที่มีความเอียงอยู่แล้ว มักวางแผงตามแนวหลังคาโดยใช้รางยึดที่เหมาะกับวัสดุนั้น การเจาะยึดต้องทำให้แน่นและกันรั่วซึม ซึ่งเป็นงานที่ต้องอาศัยทีมช่างที่ชำนาญวัสดุหลังคาแต่ละชนิด
เงาบังสำคัญกว่าทิศที่เบี่ยงเล็กน้อย
หลายคนกังวลเรื่องทิศจนลืมปัจจัยที่กระทบผลผลิตหนักกว่า นั่นคือเงาบัง แผงที่หันทิศใต้เป๊ะแต่โดนเงาต้นไม้หรือถังน้ำบังบางช่วง อาจผลิตไฟได้น้อยกว่าแผงที่เบี่ยงทิศเล็กน้อยแต่โล่งตลอดวัน โดยเฉพาะระบบที่ต่อแผงแบบอนุกรม เงาที่บังแผงเดียวสามารถฉุดกำลังของทั้งชุดลงได้
การสำรวจหน้างานจริงเพื่อหาจุดที่อาจมีเงาบังตลอดวันจึงเป็นขั้นตอนที่ข้ามไม่ได้ กรณีที่หลีกเลี่ยงเงาไม่ได้จริง ๆ การใช้ไมโครอินเวอร์เตอร์หรือออปติไมเซอร์ช่วยลดผลกระทบได้ ซึ่งเราเทียบทางเลือกไว้ในเรื่องไมโครอินเวอร์เตอร์คืออะไร
เลือกทิศและองศาอย่างไรให้เหมาะกับบ้าน
ลำดับความสำคัญที่ใช้ตัดสินใจไล่ได้ดังนี้ เริ่มจากเลือกพื้นที่หลังคาที่โล่งไม่มีเงาบังก่อนเป็นอันดับแรก จากนั้นจึงดูทิศ โดยให้น้ำหนักทิศใต้หรือทิศที่ตรงกับช่วงเวลาใช้ไฟของบ้าน แล้วค่อยปรับองศาให้เข้าใกล้ช่วง 10 ถึง 18 องศา หลักการทั้งหมดต่อยอดจากการทำงานของแผงที่ปูไว้ในเรื่องพลังงานแสงอาทิตย์ทำงานอย่างไร
ในทางปฏิบัติ บ้านส่วนใหญ่ไม่ได้มีหลังคาสมบูรณ์แบบทุกข้อ การออกแบบจริงจึงเป็นการหาจุดสมดุลระหว่างทิศ องศา พื้นที่ว่าง และเงาบัง ให้ได้ผลผลิตรวมสูงที่สุดเท่าที่หลังคาหลังนั้นเอื้อ
สรุป
ทิศและองศาที่ดีที่สุดสำหรับติดโซลาร์ในไทยคือหันทิศใต้และเอียงราว 10 ถึง 18 องศา ซึ่งให้พลังงานรวมทั้งปีสูงสุด หลังคาที่หันตะวันตกหรือตะวันออกยังติดได้และอาจตอบโจทย์การใช้ไฟบางช่วงได้ดีกว่า ส่วนหลังคาแบนใช้ขาตั้งปรับทิศและองศาได้ สิ่งที่ต้องระวังมากที่สุดคือเงาบัง ซึ่งกระทบผลผลิตหนักกว่าการเบี่ยงทิศเพียงเล็กน้อย
เพราะหลังคาแต่ละบ้านต่างกัน การประเมินหน้างานจริงจึงให้คำตอบที่แม่นกว่าการดูจากทฤษฎี หากอยากรู้ว่าหลังคาบ้านควรวางแผงทิศไหนและองศาเท่าไรให้ได้ไฟมากที่สุด ทีมวิศวกรของ CR Solar สำรวจและออกแบบให้ได้ หรือถ้ากำลังมองหาบริการรับติดตั้งโซล่าเซลล์ที่ประเมินทิศและเงาบังก่อนติดตั้ง ก็ปรึกษาเข้ามาก่อนตัดสินใจได้
แหล่งอ้างอิง
U.S. Department of Energy. (2025). Planning a home solar electric system. Office of Energy Efficiency & Renewable Energy. https://www.energy.gov/energysaver/planning-home-solar-electric-system
National Renewable Energy Laboratory. (2025). PVWatts calculator. NREL. https://pvwatts.nrel.gov/
The World Bank Group, & Solargis. (2024). Global Solar Atlas: Thailand. https://globalsolaratlas.info/
กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน. (2568). คู่มือการติดตั้งระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์บนหลังคา. DEDE. https://www.dede.go.th