ขายไฟคืนจากโซลาร์เซลล์ทำอย่างไร Net Metering กับ Net Billing ต่างกันตรงไหน

การขายไฟคืนจากโซลาร์เซลล์ในไทยทำผ่านการสมัครโครงการรับซื้อไฟส่วนเกินกับการไฟฟ้า เช่น โครงการโซลาร์ภาคประชาชน โดยไฟที่ผลิตเกินจากที่ใช้ในบ้านจะถูกขายคืนในราคารับซื้อที่รัฐกำหนด จุดสำคัญที่หลายคนเข้าใจผิดคือ ไทยใช้ระบบ Net Billing ไม่ใช่ Net Metering หมายความว่าไฟส่วนเกินถูกรับซื้อในราคาที่ต่ำกว่าค่าไฟที่เราซื้อจากการไฟฟ้า จึงไม่ใช่การหักลบหน่วยต่อหน่วย การใช้ไฟที่ผลิตเองในตอนกลางวันให้มากจึงคุ้มกว่าการเน้นขายไฟคืน

บทความนี้ CR Solar จะอธิบายความต่างของสองระบบ วิธีสมัครขายไฟคืน ราคารับซื้อโดยประมาณ และคำแนะนำว่าควรวางระบบให้เน้นใช้เองหรือขายคืน เพื่อให้ได้ประโยชน์สูงสุดจริง

สารบัญบทความ

1. ขายไฟคืนจากโซลาร์เซลล์คืออะไร ทำได้จริงไหม
2. Net Metering กับ Net Billing ต่างกันอย่างไร ไทยใช้แบบไหน
3. โครงการโซลาร์ภาคประชาชนคืออะไร สมัครอย่างไร
4. ราคารับซื้อไฟส่วนเกินเท่าไหร่ คุ้มไหมที่จะเน้นขายคืน
5. เงื่อนไขและสิ่งที่ต้องมีก่อนขายไฟคืน
6. คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
7. สรุป

Key Takeaways

• ไทยใช้ระบบ Net Billing ไม่ใช่ Net Metering ไฟส่วนเกินถูกรับซื้อคืนในราคาต่ำกว่าค่าไฟที่เราซื้อ
• Net Metering คือการหักลบหน่วยต่อหน่วย ซึ่งไทยยังไม่ได้ใช้กับบ้านทั่วไป
• ขายไฟคืนทำผ่านการสมัครโครงการรับซื้อ เช่น โซลาร์ภาคประชาชน กับ MEA หรือ PEA
• ราคารับซื้อไฟส่วนเกินอยู่ที่ราว 2.2 บาทต่อหน่วย ขณะที่ค่าไฟที่เราซื้ออยู่ราว 4–5 บาทต่อหน่วย
• เพราะราคารับซื้อต่ำกว่าค่าไฟ การใช้ไฟที่ผลิตเองในตอนกลางวันจึงคุ้มกว่าการเน้นขายคืน
• การขายไฟคืนต้องผ่านการขออนุญาตขนานไฟและเปลี่ยนมิเตอร์ดิจิทัลก่อน

ขายไฟคืนจากโซลาร์เซลล์คืออะไร ทำได้จริงไหม

ทำได้จริง เมื่อระบบผลิตไฟได้มากกว่าที่บ้านใช้ในขณะนั้น ไฟส่วนเกินจะไหลย้อนออกไปที่สายส่งของการไฟฟ้า หากสมัครโครงการรับซื้อไว้ ไฟส่วนเกินนี้จะถูกบันทึกด้วยมิเตอร์ดิจิทัลและนำมาคิดเป็นเงินรับซื้อคืนตามอัตราที่กำหนด

แต่การขายไฟคืนไม่ได้เกิดขึ้นอัตโนมัติเพียงเพราะติดโซลาร์ ต้องผ่านการขออนุญาตขนานไฟ เปลี่ยนมิเตอร์ และสมัครเข้าโครงการรับซื้อก่อน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของขั้นตอนติดตั้งโซลาร์เซลล์ทั้งหมด

Net Metering กับ Net Billing ต่างกันอย่างไร ไทยใช้แบบไหน

นี่คือจุดที่เข้าใจผิดกันมากที่สุด สองระบบนี้ให้ผลตอบแทนต่างกันชัดเจน

• Net Metering คือการหักลบหน่วยไฟฟ้าแบบหน่วยต่อหน่วย ไฟที่ขายคืน 1 หน่วยมีค่าเท่ากับไฟที่ซื้อ 1 หน่วย เหมือนใช้สายส่งเป็นแบตเตอรี่ฟรี ระบบนี้ให้ผลตอบแทนสูง แต่ไทยยังไม่ได้ใช้กับบ้านทั่วไป
• Net Billing คือระบบที่ไทยใช้อยู่ ไฟที่ใช้เองหักจากที่ผลิตได้ก่อน ส่วนที่เหลือค่อยขายคืนใน "ราคารับซื้อ" ที่รัฐกำหนด ซึ่งต่ำกว่าค่าไฟที่เราซื้อจากการไฟฟ้า

ความต่างนี้เปลี่ยนวิธีวางระบบทั้งหมด เพราะเมื่อราคารับซื้อ (ราว 2.2 บาทต่อหน่วย) ต่ำกว่าค่าไฟที่เราซื้อ (ราว 4–5 บาทต่อหน่วย) การ "ใช้ไฟที่ผลิตเอง" จึงมีค่ามากกว่าการ "ขายคืน" เกือบสองเท่า

โครงการโซลาร์ภาคประชาชนคืออะไร สมัครอย่างไร

โครงการโซลาร์ภาคประชาชนเป็นโครงการรับซื้อไฟส่วนเกินจากบ้านที่ติดโซลาร์บนหลังคา เปิดให้ครัวเรือนสมัครขายไฟส่วนเกินคืนให้การไฟฟ้าในราคารับซื้อและระยะสัญญาที่กำหนด ขั้นตอนสมัครโดยสรุปคือ

1. ติดตั้งระบบและยื่นขออนุญาตขนานไฟกับ MEA หรือ PEA
2. สมัครเข้าโครงการรับซื้อผ่านช่องทางของการไฟฟ้าในพื้นที่
3. การไฟฟ้าตรวจสอบและเปลี่ยนมิเตอร์ดิจิทัลสองทาง
4. เริ่มขายไฟส่วนเกินคืนตามอัตราและเงื่อนไขของโครงการ

รายละเอียดโควตา ราคารับซื้อ และระยะสัญญาอาจปรับตามรอบของโครงการในแต่ละปี จึงควรตรวจเงื่อนไขล่าสุดกับการไฟฟ้าหรือให้บริษัทรับติดตั้งโซล่าเซลล์ช่วยตรวจสอบก่อนสมัคร

ราคารับซื้อไฟส่วนเกินเท่าไหร่ คุ้มไหมที่จะเน้นขายคืน

ราคารับซื้อไฟส่วนเกินในโครงการรับซื้อของบ้านอยู่ที่ราว 2.2 บาทต่อหน่วย ขณะที่ค่าไฟที่เราจ่ายเมื่อซื้อจากการไฟฟ้าอยู่ราว 4–5 บาทต่อหน่วย ตัวเลขนี้บอกกลยุทธ์ที่คุ้มที่สุดชัดเจน

• ไฟที่ผลิตแล้ว "ใช้เองทันที" มีค่าเท่ากับค่าไฟที่ไม่ต้องจ่าย คือราว 4–5 บาทต่อหน่วย
• ไฟที่ผลิตแล้ว "ขายคืน" ได้เพียงราว 2.2 บาทต่อหน่วย

การวางระบบให้คุ้มจึงควรเน้นให้ไฟที่ผลิตตอนกลางวันถูกใช้ในบ้านให้มากที่สุด แล้วค่อยขายส่วนที่เหลือคืน ไม่ใช่ตั้งใจติดใหญ่เพื่อขายไฟคืนเป็นหลัก ซึ่งสอดคล้องกับการเลือกขนาดระบบให้พอดีกับการใช้ไฟที่เราอธิบายไว้ในเรื่องราคาและความคุ้มค่าของการติดโซลาร์

เงื่อนไขและสิ่งที่ต้องมีก่อนขายไฟคืน

ก่อนจะขายไฟคืนได้จริง ต้องมีองค์ประกอบเหล่านี้ครบ

• ระบบผ่านการขออนุญาตขนานไฟกับการไฟฟ้าเรียบร้อย ตามที่อธิบายในเรื่องการขออนุญาตขนานไฟกับ MEA และ PEA
• เปลี่ยนเป็นมิเตอร์ดิจิทัลที่วัดไฟได้สองทาง
• สมัครเข้าโครงการรับซื้อและได้รับการอนุมัติ
• อินเวอร์เตอร์และอุปกรณ์เป็นรุ่นที่การไฟฟ้ารับรอง

หากขาดข้อใดข้อหนึ่ง ไฟส่วนเกินที่ไหลออกไปก็จะไม่ถูกนำมาคิดเป็นเงินรับซื้อ การทำให้ครบตั้งแต่ต้นจึงสำคัญ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ติดโซลาร์แล้วขายไฟคืนได้เงินเยอะไหม

ไม่มากเท่าที่หลายคนคิด เพราะราคารับซื้อไฟส่วนเกินอยู่ราว 2.2 บาทต่อหน่วย ต่ำกว่าค่าไฟที่เราซื้อ ประโยชน์หลักของโซลาร์จึงมาจากการลดค่าไฟด้วยการใช้ไฟที่ผลิตเอง ไม่ใช่รายได้จากการขายคืน

ไทยใช้ Net Metering หรือยัง

สำหรับบ้านทั่วไปยังไม่ใช้ Net Metering แบบหักลบหน่วยต่อหน่วย ระบบที่ใช้อยู่คือ Net Billing ที่รับซื้อไฟส่วนเกินในราคาที่กำหนดซึ่งต่ำกว่าค่าไฟที่เราซื้อ

ต้องสมัครที่ไหนถึงจะขายไฟคืนได้

สมัครผ่านโครงการรับซื้อของการไฟฟ้าในพื้นที่ คือ MEA สำหรับกรุงเทพและปริมณฑล หรือ PEA สำหรับจังหวัดอื่น หลังจากติดตั้งและขออนุญาตขนานไฟเรียบร้อยแล้ว

ควรติดระบบใหญ่ไว้ขายไฟคืนดีไหม

โดยทั่วไปไม่คุ้ม เพราะราคารับซื้อต่ำกว่าค่าไฟที่ประหยัดได้จากการใช้เอง ควรเลือกขนาดระบบให้พอดีกับการใช้ไฟกลางวันของบ้าน แล้วขายเฉพาะส่วนเกินที่เหลือ

สรุป

การขายไฟคืนจากโซลาร์เซลล์ในไทยทำผ่านการสมัครโครงการรับซื้อกับการไฟฟ้า โดยใช้ระบบ Net Billing ที่รับซื้อไฟส่วนเกินในราคาราว 2.2 บาทต่อหน่วย ซึ่งต่ำกว่าค่าไฟที่เราซื้อ ไม่ใช่ Net Metering แบบหักลบหน่วยต่อหน่วย ดังนั้นวิธีที่คุ้มที่สุดคือวางระบบให้ใช้ไฟที่ผลิตเองในตอนกลางวันให้มาก แล้วค่อยขายส่วนเกินคืน

เพราะการขายไฟคืนต้องผ่านการขนานไฟ เปลี่ยนมิเตอร์ และสมัครโครงการให้ครบ การมีผู้ติดตั้งที่ช่วยออกแบบขนาดระบบให้เหมาะและจัดการเอกสารให้จึงสำคัญ หากอยากให้ทีมวิศวกรของ CR Solar ช่วยคำนวณว่าบ้านของคุณควรติดขนาดเท่าไหร่ให้คุ้มที่สุด ก็ปรึกษาเข้ามาได้ก่อนตัดสินใจ

แหล่งอ้างอิง

การไฟฟ้านครหลวง. (2569). โครงการโซลาร์ภาคประชาชนและการรับซื้อไฟฟ้าส่วนเกิน. MEA. https://www.mea.or.th

การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค. (2569). โครงการรับซื้อไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ที่ติดตั้งบนหลังคา. PEA. https://www.pea.co.th

สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน. (2568). หลักเกณฑ์การรับซื้อไฟฟ้าโครงการโซลาร์ภาคประชาชน. กกพ. https://www.erc.or.th